VAHC chuyển Bộ Công Thương báo cáo chuyên đề hydrogen: Đề xuất lộ trình và sáng kiến đưa Việt Nam thành quốc gia hydrogen hàng đầu ASEAN
Annie Nguyễn – 23/06/2026
Ngày 23 tháng 6 năm 2026, Câu lạc bộ Hydrogen Việt Nam ASEAN (VAHC) đã chính thức gửi Bộ Công Thương (Vụ Dầu khí và Than) báo cáo chuyên đề với các góp ý chính sách và sáng kiến nhằm đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về phát triển xã hội hydrogen.
Báo cáo được xây dựng trên cơ sở kết quả của Diễn đàn Pháp lý và Quy định về Hydrogen Việt Nam 2026, do VAHC tổ chức ngày 29 tháng 5 năm 2026, cùng các nghiên cứu và đối thoại chính sách với các đối tác trong nước và quốc tế.
Khoảng trống pháp lý – Rào cản lớn nhất của ngành hydrogen Việt Nam
Mặc dù Việt Nam đã ban hành Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 165/QĐ-TTg) với mục tiêu sản xuất 100.000–500.000 tấn hydrogen xanh mỗi năm vào năm 2030 và 10–20 triệu tấn vào năm 2050, cũng như đưa hệ thống sản xuất, lưu trữ, vận chuyển và phân phối hydrogen xanh vào Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia (Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg), VAHC nhận định rằng hành lang pháp lý chuyên biệt cho hydrogen vẫn đang trong giai đoạn hình thành.
Theo báo cáo, các dự án hydrogen tại Việt Nam hiện đang đối mặt với nhiều vấn đề: chưa có phân loại pháp lý thống nhất cho hydrogen trong hệ thống luật; thiếu cơ chế cấp phép và quản lý dự án hydrogen rõ ràng; chưa có tiêu chuẩn/quy chuẩn kỹ thuật chuyên biệt; và chưa có cơ chế chứng nhận hydrogen xanh/low-carbon hydrogen cũng như hướng dẫn pháp lý cho hydrogen/ammonia trong xuất nhập khẩu, logistics và thương mại carbon.
Đáng chú ý, kết quả khảo sát khoảng 930 doanh nghiệp cho thấy khoảng 58,5% doanh nghiệp coi hydrogen là quan trọng hoặc rất quan trọng cho trung và dài hạn, nhưng khoảng 80% chưa sử dụng hydrogen và 68% chưa có hoạt động triển khai đáng kể. Ba nhóm rào cản lớn được doanh nghiệp nhận diện bao gồm: chi phí, hạ tầng và công nghệ; chính sách và thể chế (thiếu khung pháp lý và tiêu chuẩn rõ ràng); và các yếu tố xã hội – thị trường.
Đề xuất lộ trình phát triển hydrogen 3 giai đoạn
Trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước như Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc, VAHC đề xuất một lộ trình phát triển hydrogen cho Việt Nam theo 3 giai đoạn:
Giai đoạn 1 – Khởi động có mục tiêu (2026–2030): Hoàn thiện khung pháp lý và tiêu chuẩn tối thiểu, bao gồm ban hành Nghị định khung về năng lượng hydrogen và bộ TCVN "H₂ core set" dựa trên ISO/TC 197. Đồng thời triển khai 5–10 dự án thí điểm "bankable" trong các lĩnh vực retrofit H₂-diesel, thay thế hydrogen xám trong công nghiệp, trạm nạp hydrogen, hydrogen trị liệu và hydrogen trong nông nghiệp. Hình thành 2–3 hydrogen hub gắn với cụm công nghiệp và cảng biển như Cái Mép – Thị Vải, Dung Quất, Nghi Sơn.
Giai đoạn 2 – Mở rộng có chọn lọc (2030–2040): Phát triển mạng lưới đường ống, kho chứa và trạm nạp hydrogen dọc theo các hành lang liên kết điện – công nghiệp nặng – logistics cảng. Mở rộng số lượng hydrogen hub lên 5–7 hub. Làm chủ chuỗi cung ứng thiết bị trong nước, từ module điện phân, skid trạm nạp, bình composite đến một phần stack pin nhiên liệu.
Giai đoạn 3 – Tối ưu hệ thống và hội nhập khu vực (2040–2050): Đạt sản lượng 10–20 triệu tấn hydrogen/năm. Đa dạng hóa các pathway hydrogen: green, blue, biomass/waste-to-hydrogen, và hydrogen tự nhiên. Từng bước trở thành hub hydrogen/amoniac của khu vực, không chỉ xuất khẩu phân tử mà còn xuất khẩu thiết bị, dịch vụ và tiêu chuẩn.
Kiến nghị cụ thể gửi Bộ Công Thương
VAHC đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất, xây dựng và ban hành Nghị định khung về năng lượng hydrogen nhằm xác lập phân loại pháp lý thống nhất cho hydrogen theo ba lớp: khí công nghiệp nguy hiểm, dễ cháy nổ; hóa chất nguy hiểm theo GHS; và chất mang năng lượng mới, liên thông với thị trường điện, khí và thị trường carbon.
Thứ hai, hoàn thiện bộ tiêu chuẩn TCVN "H₂ core set" dựa trên tham chiếu ISO/TC 197 và kinh nghiệm từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, bảo đảm an toàn kỹ thuật và tương thích quốc tế, làm nền tảng cho các dự án hydrogen có khả năng huy động vốn (bankable).
Thứ ba, thành lập Ủy ban Điều phối quốc gia về Hydrogen và Nhiên liệu carbon thấp để đóng vai trò "nhạc trưởng", điều phối liên bộ, ngành trong việc triển khai Chiến lược hydrogen và các chương trình hành động cụ thể.
Thứ tư, xây dựng Chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực hydrogen quốc gia, phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học và đối tác quốc tế, nhằm đào tạo đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và công nhân kỹ thuật đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp hydrogen đang hình thành.
Thứ năm, thiết lập Ngân hàng dự án hydrogen quốc gia để quản lý và theo dõi các dự án hydrogen tiềm năng, làm cơ sở cho việc huy động vốn, hợp tác quốc tế và thúc đẩy các dự án đạt Quyết định Đầu tư Cuối cùng (FID).
Hydrogen – Cơ hội bộ ba cho Việt Nam
VAHC nhận định hydrogen mở ra một cơ hội chiến lược đồng thời trên ba trụ cột cho Việt Nam: bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ đạt mục tiêu Net Zero 2050; duy trì và nâng cấp năng lực cạnh tranh của công nghiệp hiện hữu, nhất là các ngành phát thải lớn (thép, phân bón, lọc hóa dầu); và từng bước xây dựng năng lực xuất khẩu cả sản phẩm hydrogen/amoniac lẫn thiết bị, dịch vụ và chuẩn mực liên quan.
Tuy nhiên, để biến chiến lược thành kết quả thực tế, Việt Nam cần hành động nhanh trong bối cảnh các nước trong khu vực như Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Singapore đang tích cực triển khai các chiến lược và dự án hydrogen. Đây là thời điểm vàng để Việt Nam khẳng định vị thế tiên phong trong khu vực.
VAHC cam kết tiếp tục là cầu nối và đồng hành cùng Bộ Công Thương và các bên liên quan trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển hydrogen bền vững tại Việt Nam.
Vui lòng liên hệ Ban Thư ký theo email: contact@vahc.com.vn để nhận Báo cáo
Nguồn: Báo cáo từ Diễn đàn Pháp lý và Quy định về Hydrogen Việt Nam 2026 – CLB Hydrogen Việt Nam ASEAN (VAHC), ngày 29 tháng 5 năm 2026; VAHC; PCGroup; United Hydrogen, UNIHYS; các tài liệu và tham luận tại diễn đàn.
