Ứng dụng hydrogen trong chăm sóc và phục hồi sức khỏe: Góc nhìn sinh học về liệu pháp hỗ trợ
Trong khuôn khổ Hội thảo “Ứng dụng hydrogen trong chăm sóc sức khỏe” diễn ra ngày 19/01/2026 tại Cafe Thế giới Hydro, số 18 Đặng Trần Côn, phường Bến Thành, TP Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Thiếu Sơn, đại diện Thế giới Hydrogen, đã trình bày tham luận với chủ đề “Ứng dụng hydrogen trong chăm sóc và phục hồi sức khỏe”, tiếp cận vấn đề từ góc nhìn sinh học và chăm sóc sức khỏe chủ động.
Trong phần trình bày, ông Nguyễn Thiếu Sơn nhấn mạnh rằng hydrogen phân tử (H₂) không phải là một liệu pháp y tế điều trị, mà là liệu pháp hỗ trợ tăng cường sức khỏe, giúp cơ thể tạo điều kiện phục hồi tự nhiên. Theo ông, cần chuyển dịch tư duy từ mô hình “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe chủ động”, đặc biệt trong bối cảnh xã hội hiện đại đối mặt với nhiều áp lực và bệnh mạn tính.
Một nội dung trọng tâm của tham luận là stress oxy hóa, được mô tả như “kẻ thù thầm lặng” của sức khỏe con người. Các yếu tố như căng thẳng kéo dài, ô nhiễm môi trường và thói quen sống không lành mạnh làm gia tăng sự hình thành các gốc tự do trong cơ thể. Khi không được trung hòa kịp thời, các gốc tự do này sẽ tấn công tế bào, gây tổn thương ty thể, dẫn đến lão hóa sớm, suy giảm sức khỏe và nhiều bệnh mạn tính.
Ông Nguyễn Thiếu Sơn cho biết hydrogen phân tử là một chất chống oxy hóa có chọn lọc hiệu quả. Nhờ kích thước phân tử cực nhỏ và trọng lượng nhẹ, hydrogen có khả năng khuếch tán nhanh, thâm nhập sâu vào mô và đi vào ty thể của tế bào. Tại đây, hydrogen phản ứng với các gốc tự do hydroxyl có hại, chuyển hóa chúng thành nước, trong khi không làm ảnh hưởng đến các gốc tự do có lợi. Cơ chế này được xem là ưu điểm nổi bật so với các chất chống oxy hóa thông thường như vitamin C hay vitamin E.
Tham luận cũng trình bày các cơ chế sinh học cơ bản của hydrogen phân tử, bao gồm chống oxy hóa có chọn lọc, hỗ trợ giảm viêm mạn tính thông qua ức chế các cytokine gây viêm, và bảo vệ tế bào ở mức độ ty thể. Theo đó, hydrogen giúp tạo môi trường thuận lợi để cơ thể tự cân bằng và phục hồi tốt hơn khi chịu tác động của stress oxy hóa.
Về cơ sở khoa học, ông Nguyễn Thiếu Sơn dẫn chứng rằng trên thế giới đã có khoảng 2.000 công bố nghiên cứu khoa học và hơn 100 thử nghiệm lâm sàng trên người, liên quan đến trên 170 bệnh lý khác nhau có yếu tố stress oxy hóa. Đặc biệt, công trình nghiên cứu năm 2007 của Giáo sư Shigeo Ohta được xem là dấu mốc quan trọng, khi chứng minh hydrogen có khả năng loại bỏ chọn lọc gốc tự do hydroxyl.
Từ góc độ ứng dụng thực tiễn, hydrogen được cho là có tiềm năng hỗ trợ đối với những nhóm đối tượng phổ biến hiện nay như người thường xuyên căng thẳng, thiếu ngủ, rối loạn nhịp sinh học; người lao động thể lực cao; người trung niên và cao tuổi có nhu cầu duy trì sức khỏe; cũng như những người quan tâm đến chống lão hóa và nâng cao chất lượng sống. Một số trải nghiệm cá nhân và phản hồi từ người sử dụng cũng được chia sẻ nhằm minh họa cho xu hướng tiếp cận này.
Đề cập đến thực trạng tại Việt Nam, ông Nguyễn Thiếu Sơn cho rằng ứng dụng hydrogen trong chăm sóc sức khỏe vẫn đang ở giai đoạn sơ khai. Mặc dù có nhiều thuận lợi như dân số già hóa, tỷ lệ bệnh mạn tính gia tăng và nhu cầu chăm sóc sức khỏe chủ động ngày càng lớn, song lĩnh vực này vẫn đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm thiếu tiêu chuẩn kỹ thuật, hành lang pháp lý, nghiên cứu lâm sàng trong nước, cũng như chi phí thiết bị còn cao và tình trạng hiểu nhầm thông tin trên thị trường.
Kết thúc tham luận, ông Nguyễn Thiếu Sơn đề xuất một số định hướng cho Việt Nam, trong đó nhấn mạnh việc định vị hydrogen là liệu pháp hỗ trợ, sử dụng song song với y học chính thống; ưu tiên nghiên cứu và thử nghiệm trong nước; chuẩn hóa thiết bị và thông tin truyền thông; phát triển cộng đồng người sử dụng dựa trên giá trị thực; và gắn các ứng dụng hydrogen trong chăm sóc sức khỏe với chiến lược phát triển hydrogen quốc gia.
