TRIỂN KHAI XE TẢI ĐIỆN HẠNG NẶNG TẠI VIỆT NAM VÀ ĐÁNH GIÁ TÍNH KHẢ THI KINH TẾ CỦA XE TẢI HẠNG NẶNG CHẠY BẰNG HYDROGEN
Trong khuôn khổ tọa đàm – hội thảo chuyên đề “Hydrogen tái tạo và năng lượng tuần hoàn cho tương lai giao thông xanh Việt Nam và ASEAN”, được tổ chức ngày 5/2 tại Phòng Họp Tầng Trệt, Tòa nhà Serepok Phan Chu Trinh, TP. Hồ Chí Minh, Câu lạc bộ Hydrogen Việt Nam – ASEAN (VAHC) đã phối hợp cùng Tập đoàn Wisdom Motor và UNP tổ chức sự kiện nhằm trao đổi các giải pháp công nghệ và lộ trình triển khai giao thông xanh tại Việt Nam và khu vực.
Tại workshop, bà Nguyễn Thị Thu Hiền – đại diện Delta International – đã trình bày tham luận với chủ đề “Implementing Heavy-Duty BEV Trucks in Vietnam and An Assessment of the Economic Feasibility of Hydrogen-Powered Heavy Trucks”. Bài trình bày tập trung vào kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình triển khai xe tải điện hạng nặng tại Việt Nam, đồng thời phân tích tiềm năng và thách thức của xe tải hydrogen trong tương lai.
Chuyển đổi xanh – xu thế tất yếu của ngành logistics
Mở đầu, bà Hiền cho biết Delta International hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực vận tải đường bộ, sở hữu và khai thác số lượng lớn xe tải hạng nặng. Nhận thức rõ ngành logistics là một trong những lĩnh vực phát thải khí nhà kính lớn, doanh nghiệp đã sớm triển khai các hoạt động hướng tới phát triển bền vững từ năm 2019 như đào tạo lái xe sinh thái (eco-driving), nâng cao tiêu chuẩn an toàn nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu và tham gia các chương trình, chứng nhận liên quan đến thương mại tự do và phát triển xanh tại châu Á.
Tuy nhiên, theo bà Hiền, các giải pháp tối ưu vận hành chỉ giúp giảm phát thải ở mức độ hạn chế. Để đạt được mục tiêu dài hạn, doanh nghiệp buộc phải tiếp cận các giải pháp công nghệ mới như xe tải điện (BEV) và xe tải hydrogen.
Chi phí đầu tư và hạ tầng – rào cản lớn nhất
Theo phân tích của Delta International, chi phí đầu tư là thách thức đầu tiên. Một xe tải diesel hiện có giá khoảng 45.000 USD, trong khi xe tải điện hạng nặng khoảng 150.000 USD, còn xe tải hydrogen có thể lên tới 200.000 USD hoặc cao hơn. Mức chênh lệch lớn này tạo áp lực tài chính đáng kể cho doanh nghiệp vận tải.
Bên cạnh đó là vấn đề công nghệ và tối ưu tài sản hiện hữu. Chuyển đổi xanh không chỉ là mua xe mới mà còn cần tính đến phương án cải tiến hoặc chuyển đổi đội xe diesel hiện có nhằm giảm chi phí đầu tư ban đầu.
Thách thức tiếp theo đến từ thị trường. Nhiều khách hàng mong muốn sử dụng dịch vụ vận tải xanh nhưng không chấp nhận chi trả cao hơn so với dịch vụ diesel truyền thống. Điều này đặt doanh nghiệp trước bài toán cân bằng giữa mục tiêu môi trường và hiệu quả kinh tế.
Hạ tầng cũng là rào cản then chốt. Xe tải điện đòi hỏi hệ thống trạm sạc công suất cao và lưới điện ổn định. Trong khi đó, Việt Nam hiện chưa có trạm tiếp nhiên liệu hydrogen, cũng như chưa hình thành hệ sinh thái phân phối và dịch vụ kỹ thuật cho loại phương tiện này.
Ngoài ra, khung pháp lý và chính sách ưu đãi cho xe tải điện và hydrogen vẫn chưa đủ rõ ràng. Thiếu các dự án thí điểm và nghiên cứu điển hình khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đánh giá hiệu quả kinh tế – kỹ thuật trong điều kiện vận hành thực tế.
Kinh nghiệm triển khai và định hướng tương lai
Theo bà Hiền, Delta International đã mất gần 4 năm nghiên cứu và chuẩn bị trước khi đưa xe tải điện hạng nặng vào vận hành thành công tại Việt Nam. Doanh nghiệp lựa chọn phân khúc xe container – nhóm phương tiện phát thải lớn – nhằm tạo tác động môi trường rõ rệt và thuận lợi cho việc nhân rộng mô hình.
Về vận hành, xe tải điện phù hợp hơn với tuyến ngắn, thời gian sạc khoảng 1–2 giờ bằng bộ sạc công suất cao. Trong khi đó, xe tải hydrogen có lợi thế cho tuyến dài nhờ thời gian tiếp nhiên liệu khoảng 15 phút, tương đương xe diesel, cùng tiềm năng hiệu suất năng lượng cao hơn.
Từ góc nhìn tổng thể, bà Hiền nhấn mạnh rằng xe tải điện và xe tải hydrogen không loại trừ lẫn nhau mà có thể bổ trợ trong lộ trình chuyển đổi xanh. Xe điện phù hợp cho giai đoạn hiện tại và vận tải ngắn hạn, trong khi hydrogen là giải pháp tiềm năng cho vận tải đường dài trong tương lai, đặc biệt khi hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào giai đoạn 2050–2060.
Kết thúc tham luận, đại diện Delta International kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan hoạch định chính sách, nhà cung cấp công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp nhằm triển khai các dự án thí điểm, xây dựng hệ sinh thái hạ tầng và tạo cơ sở dữ liệu thực tiễn cho quá trình chuyển đổi giao thông xanh tại Việt Nam.
