Phân tích điểm có thể cải thiện và đề nghị bổ sung đối với bản kêu gọi hành động “Hydrogen for a resilient world” của Hội đồng Hydro (Hydrogen Council)

Phân tích điểm có thể cải thiện và đề nghị bổ sung đối với bản kêu gọi hành động “Hydrogen for a resilient world” của Hội đồng Hydro (Hydrogen Council)
Ngày 15 tháng 6 năm 2026 – Annie Nguyễn

1. Tổng quan

Bản kêu gọi “Hydrogen for a resilient world” là một văn bản chiến lược, thể hiện tầm nhìn và cam kết của các CEO hàng đầu trong ngành hydro toàn cầu. Tài liệu đã chỉ ra đúng những thách thức cấp bách (khủng hoảng năng lượng, bất ổn địa chính trị) và đề xuất ba nhóm hành động ưu tiên cho chính phủ: (1) hành động ngay, (2) kích cầu, (3) đầu tư hạ tầng. Tuy nhiên, xét trên góc độ thực tiễn triển khai tại các quốc gia đang phát triển và mới nổi (bao gồm Việt Nam), bản kêu gọi còn tồn tại một số điểm có thể cải thiện cần được bổ sung và điều chỉnh theo các thành viên của VAHC.

2. Điểm có thể cải thiện và đề nghị bổ sung

2.1. Thiếu lộ trình cụ thể cho các nước đang phát triển và mới nổi (EMDEs)

Điểm có thể cải thiện:
Bản kêu gọi tập trung nhiều vào các khuyến nghị cho châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc – những nền kinh tế lớn đã có nền tảng công nghiệp và tài chính vững mạnh. Các nước đang phát triển và mới nổi (EMDEs) – nơi có tiềm năng tài nguyên tái tạo lớn nhưng hạn chế về vốn, công nghệ và thể chế – hầu như không được đề cập đến với các giải pháp phù hợp.

Đề nghị bổ sung:

• Bổ sung một mục riêng: “Special considerations for Emerging Markets and Developing Economies (EMDEs)”.

• Kêu gọi các tổ chức tài chính quốc tế (World Bank, IFC, ADB, AIIB) thiết lập các cơ chế tài chính ưu đãi riêng cho các dự án hydro tại EMDEs (tín dụng xanh lãi suất thấp, bảo lãnh rủi ro chính trị, trợ cấp lãi suất).

• Khuyến khích mô hình “hydrogen-as-a-service” và cơ chế đồng tài trợ (blended finance) để giảm rào cản vốn ban đầu.

2.2. Chưa giải quyết triệt để vấn đề “khoảng trống pháp lý” (regulatory gaps)

Điểm có thể cải thiện:
Bản kêu gọi nhấn mạnh sự cần thiết của các quy tắc rõ ràng (carbon intensity benchmarks, chứng nhận), nhưng không đưa ra các khuyến nghị cụ thể về thủ tục cấp phép, đấu nối lưới, quyền sử dụng đất cho các dự án hydro. Thực tế tại nhiều quốc gia, các dự án hydro bị ách tắc do khung pháp lý chưa đồng bộ, thiếu hướng dẫn về phân loại hydro (xanh, xanh dương, xám) trong hệ thống luật năng lượng hiện hành.

Đề nghị bổ sung:

• Kêu gọi chính phủ các nước thành lập “cơ quan đầu mối quốc gia về hydro” để cấp phép và điều phối liên ngành.

• Xây dựng bộ hướng dẫn mẫu về thủ tục cấp phép dự án hydro (tham khảo các nước đi trước như Đức, Hà Lan, Nhật Bản).

• Đề xuất cơ chế “một cửa” cho các dự án hydro xanh quy mô lớn.

2.3. Chưa đề cập đến phát triển nguồn nhân lực và kỹ năng

Điểm có thể cải thiện:
Bản kêu gọi không nhắc đến yếu tố con người – từ đào tạo kỹ sư, công nhân vận hành, đến chuyên gia an toàn và quản lý dự án. Trong khi đó, thiếu hụt nhân lực chất lượng cao đang là một trong những rào cản lớn nhất để triển khai các dự án hydro tại nhiều quốc gia.

Đề nghị bổ sung:

• Bổ sung mục “Invest in people: skills and workforce development”.

• Kêu gọi chính phủ phối hợp với ngành công nghiệp xây dựng các chương trình đào tạo nghề, đại học và sau đại học về công nghệ hydro.

• Thúc đẩy các chương trình trao đổi chuyên gia giữa các nước đi đầu và các nước đang phát triển.

2.4. Chưa giải quyết bài toán “nước” cho sản xuất hydro tại các vùng khô hạn

Điểm có thể cải thiện:
Sản xuất hydro xanh bằng điện phân tiêu tốn rất nhiều nước (50‑74 lít/kg H₂). Các vùng có tài nguyên tái tạo dồi dào thường là vùng khô hạn, khan hiếm nước ngọt. Bản kêu gọi không đề cập đến giải pháp khử muối, tái sử dụng nước thải hay công nghệ làm mát khô.

Đề nghị bổ sung:

• Bổ sung khuyến nghị về tích hợp giải pháp cấp nước bền vững vào các dự án hydro (khử muối bằng năng lượng tái tạo, tái sử dụng nước thải đã qua xử lý).

• Kêu gọi các tổ chức quốc tế hỗ trợ nghiên cứu và trình diễn công nghệ điện phân với nước biển hoặc nước lợ.

2.5. Thiếu các chỉ số đo lường và giám sát tiến độ

Điểm có thể cải thiện:
Bản kêu gọi đưa ra các mục tiêu định tính (tăng tốc đầu tư, kích cầu, v.v.) nhưng không có các chỉ số đo lường cụ thể (KPIs) để các chính phủ và ngành công nghiệp có thể theo dõi tiến độ.

Đề nghị bổ sung:

• Đề xuất một bộ chỉ số cốt lõi, ví dụ:

  • Tổng công suất điện phân được lắp đặt (GW) theo từng năm.

  • Sản lượng hydro sạch thực tế (triệu tấn/năm).

  • Số km đường ống hydro chuyển đổi hoặc xây mới.

  • Tỷ lệ nội địa hóa (local content) trong các dự án hydro.

• Kêu gọi thiết lập cơ chế báo cáo thường niên giữa chính phủ và ngành công nghiệp.

2.6. Chưa đề cập đến vai trò của các tổ chức tiêu chuẩn hóa (ISO, IEC) trong việc thúc đẩy thương mại hydro quốc tế

Điểm có thể cải thiện:
Bản kêu gọi có đề cập đến “carbon intensity benchmarks” nhưng không nhấn mạnh tầm quan trọng của các tiêu chuẩn quốc tế hài hòa (ví dụ ISO/TC 197 về công nghệ hydro, các tiêu chuẩn về chứng nhận hydro tái tạo). Thiếu các tiêu chuẩn chung đang là rào cản lớn cho thương mại hydro xuyên biên giới.

Đề nghị bổ sung:

• Kêu gọi chính phủ các nước thúc đẩy việc áp dụng và công nhận lẫn nhau các tiêu chuẩn quốc tế (ISO, IEC) về sản xuất, vận chuyển, lưu trữ và chứng nhận hydro.

• Đề xuất thành lập “Liên minh các cơ quan tiêu chuẩn hóa quốc gia về hydro” để hài hòa hóa quy định kỹ thuật.

3. Kết luận

Bản kêu gọi “Hydrogen for a resilient world” là một văn bản có giá trị, thể hiện sự đồng thuận cao của các nhà lãnh đạo ngành hydro toàn cầu. Tuy nhiên, để thực sự hiệu quả, cần bổ sung các nội dung về: (i) giải pháp cho các nước đang phát triển, (ii) chi tiết hóa cơ chế pháp lý và thủ tục, (iii) phát triển nguồn nhân lực, (iv) quản lý nước bền vững, (v) các chỉ số đo lường cụ thể và (vi) vai trò của tiêu chuẩn hóa quốc tế. Những bổ sung này sẽ giúp bản kêu gọi trở nên toàn diện, khả thi và phù hợp với bối cảnh đa dạng của các quốc gia trên thế giới.