JCM và các cơ chế tài chính hỗ trợ dự án khử cacbon tại Việt Nam – Trình bày của Nippon Koei tại Hội thảo Hydrogen 2026

Thời gian: Tháng 4 năm 2026
Địa điểm: Khách sạn Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh
Sự kiện: Vietnam-America Hydrogen Workshop 2026 – "Advanced Hydrogen Technologies and the Semiconductor Supply Chain – Vietnam & ASEAN" (khuôn khổ tham luận về tài chính khí hậu và công nghệ hydro)

Mở đầu: Một trong những nhà tư vấn hàng đầu Nhật Bản về khử cacbon

Ngay sau phiên thảo luận về công nghệ hydro mới, bà Tomoe Takeda, Quản lý mảng Dự án JCM, Phòng Môi trường Quốc tế của Nippon Koei Co., Ltd., bước lên diễn đàn. Bà mở đầu bằng một thông điệp ngắn gọn:

“Việt Nam có tiềm năng rất lớn về năng lượng tái tạo và các ngành công nghiệp khó giảm phát thải. Nhưng công nghệ thôi chưa đủ – cần có cơ chế tài chính phù hợp. Hôm nay, tôi giới thiệu Quỹ JCM và các công cụ hỗ trợ từ Chính phủ Nhật Bản, đặc biệt dành cho các dự án hydro xanh.”

Nippon Koei là một trong những công ty tư vấn xây dựng lớn nhất Nhật Bản, với hơn 5.500 hợp đồng mỗi năm, hoạt động tại 160 quốc gia, đứng đầu về doanh thu trong lĩnh vực tư vấn kỹ thuật dân dụng tại Nhật.

Phần 1: JCM là gì? – Cơ chế tín chỉ chung giữa Nhật Bản và Việt Nam

Bà Takeda giải thích JCM (Joint Crediting Mechanism) là cơ chế song phương giữa Nhật Bản và các nước đối tác (trong đó có Việt Nam), nhằm:

• Phổ biến các công nghệ giảm phát thải CO₂ hiệu suất cao, chi phí thấp.

• Đánh giá lượng GHG giảm được, chia sẻ tín chỉ carbon: một phần cho nước sở tại, một phần cho Nhật Bản để đạt mục tiêu giảm phát thải quốc gia.

Điểm hấp dẫn:
Chính phủ Nhật Bản (Bộ Môi trường – MOEJ) hỗ trợ 20–50% chi phí đầu tư ban đầu cho các dự án JCM.

Quy mô ngân sách (2025–2028):

• Tổng ngân sách: khoảng 11 tỷ JPY (~2.000 tỷ VND) trong 3 năm.

• Mỗi dự án mẫu (model project) có thể nhận tới 2 tỷ JPY (~352 tỷ VND).

Phần 2: Công nghệ hydro xanh nằm trong danh mục được hỗ trợ

Bà Takeda nhấn mạnh rằng công nghệ hydro xanh (green hydrogen) nằm trong số các công nghệ đủ điều kiện, bên cạnh:

• Năng lượng tái tạo (điện mặt trời + lưu trữ, điện gió, sinh khối).

• Tiết kiệm năng lượng (nồi hơi, máy lạnh, máy bơm, EMS).

• Xe buýt điện / pin nhiên liệu (FCV).

Điều kiện quan trọng để được hỗ trợ tối đa:

• Hiệu quả chi phí giảm phát thải ≤ 4.000 JPY/tCO₂eq (khoảng 704.000 VND/tCO₂eq).

• Chi phí được hỗ trợ bao gồm: thiết bị chính, thi công, máy móc, khảo sát, quản lý dự án… (không bao gồm phần hạ tầng dân dụng).

“Hydrogen technologies will be applicable – và chúng tôi đã có những dự án mẫu tại Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và tiết kiệm năng lượng,” bà Takeda dẫn chứng các dự án đã được triển khai.

Phần 3: Cấu trúc thực hiện – Vai trò của công ty Nhật Bản và đối tác Việt Nam

Theo bà Takeda, cấu trúc dự án JCM gồm 3 bên chính:

1. Công ty Nhật Bản (đại diện dự án): Quản lý tổng thể, báo cáo kết quả giám sát (MRV), nhận tài trợ từ MOEJ.

2. Đối tác địa phương (nhà máy, khu công nghiệp tại Việt Nam): Giám sát lắp đặt, vận hành, đo đạc dữ liệu.

3. Nhà sản xuất thiết bị: Cung cấp, lắp đặt, kiểm tra.

Minh họa thực tế:
Nippon Koei đã tham gia nhiều dự án JCM tại Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng, lâm nghiệp và hợp tác thành phố (City-to-City Collaboration). Các dự án tiêu biểu:

• Hợp tác thành phố Huế – Xã hội carbon thấp.

• Hà Nội – Thúc đẩy hạ tầng môi trường.

• Đồng Nai (TP. Kobe) – Phát triển khu công nghiệp xanh – thông minh.

• Hỗ trợ kỹ thuật cho KCN sinh thái tại TP.HCM & Bà Rịa – Vũng Tàu (theo Nghị định 35/2022/ND-CP).

Phần 4: Các cơ chế tài chính bổ sung ngoài JCM

Bà Takeda giới thiệu thêm một số công cụ tài chính khác từ các tổ chức Nhật Bản và quốc tế:

• JFJCM (Japan Fund for JCM) do ADB quản lý.

• Hỗ trợ từ METI (Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản).

• Các chương trình hợp tác thành phố và hỗ trợ kỹ thuật của JICA.

“Chúng tôi không chỉ dừng lại ở JCM. Mục tiêu là tạo ra một hệ sinh thái tài chính linh hoạt, giúp các dự án hydro và năng lượng tái tạo tại Việt Nam dễ tiếp cận vốn ưu đãi.”

Kết luận và lời kêu gọi hợp tác

Bà Tomoe Takeda kết thúc bằng một đề nghị cụ thể:

“Việt Nam có nhiều khu công nghiệp, nhà máy thép, hệ thống xử lý chất thải và tiềm năng sinh khối lớn. Các công nghệ hydro, năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng hoàn toàn có thể được triển khai thông qua JCM với hỗ trợ tài chính lên tới 50% chi phí đầu tư ban đầu. Chúng tôi sẵn sàng làm việc cùng các đối tác Việt Nam để xây dựng dự án mẫu đầu tiên.”

Bà cũng nhấn mạnh rằng thời gian triển khai từ khi ký hợp đồng đến khi vận hành thương mại thường chỉ từ 12–18 tháng, tùy theo quy mô.

Thông tin liên hệ:
Ban Thư ký VAHC theo email: contact@vahc.com.vn 

Ghi chép: Ban Thư ký VAHC
*Nguồn: File thuyết trình Nippon Koei (tháng 4/2026) và chương trình Hội thảo Hydrogen Việt Nam – Hoa Kỳ 2026*