HỘI THẢO QUỐC TẾ "NỀN KINH TẾ HYDROGEN VIỆT NAM - KIẾN TẠO HỆ SINH THÁI BỀN VỮNG TỪ NÔNG NGHIỆP ĐẾN CÔNG NGHIỆP"

HỘI THẢO QUỐC TẾ
"NỀN KINH TẾ HYDROGEN VIỆT NAM - KIẾN TẠO HỆ SINH THÁI BỀN VỮNG TỪ NÔNG NGHIỆP ĐẾN CÔNG NGHIỆP"

Thời gian: Ngày 30 Tháng 9 năm 2026 (dự kiến)
Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh hoặc Hà Nội

Đơn vị tổ chức:

• CLB Hydrogen Việt Nam ASEAN (VAHC)

• Đồng tổ chức: Một Trường Đại học Kinh tế trong nước hoặc quốc tế

BỐI CẢNH VÀ SỨ MỆNH HỘI THẢO

Nền kinh tế hydrogen toàn cầu đang chuyển từ nghiên cứu sang thương mại hóa quy mô lớn. Theo Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam (Quyết định 165/QĐ-TTg), mục tiêu đến năm 2030 đạt sản lượng 100.000-500.000 tấn/năm và 10-20 triệu tấn vào 2050 . Tuy nhiên, khác với cách tiếp cận rời rạc hiện nay (chỉ tập trung vào R&D, hoặc chỉ sản xuất, chỉ lưu trữ, chỉ tiêu thụ), hội thảo này hướng tới xây dựng mô hình kinh tế hydrogen toàn diện – nơi nghiên cứu khoa học, sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, tiêu thụ nội địa và xuất khẩu tạo thành một chuỗi giá trị khép kín, sinh ra lợi nhuận và mang tính bền vững.

1. Công nghệ Hydrogen được đưa vào Danh mục công nghệ chiến lược quốc gia

Ngày 30 tháng 4 năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg đưa công nghệ sản xuất, lưu trữ và ứng dụng năng lượng hydrogen vào Danh mục sản phẩm công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và Danh mục sản phẩm công nghệ cao được khuyến khích phát triển . Quyết định này có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thay thế Quyết định số 38/2020/QĐ-TTg.

Động thái này khẳng định hydrogen là một trong những công nghệ lõi của quốc gia, bên cạnh các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo và công nghệ lưu trữ năng lượng tiên tiến . Việc đưa hydrogen vào danh mục công nghệ chiến lược mở ra cơ chế ưu đãi đặc biệt về thuế, tín dụng và hỗ trợ đầu tư cho các dự án phát triển hệ sinh thái hydrogen.

2. Sàn giao dịch tín chỉ carbon thí điểm và cơ chế bán hạn ngạch hydrogen

Ngày 29 tháng 6 năm 2026, Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức vận hành tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) với mã hạn ngạch VN2025 . Hàng hóa giao dịch bao gồm:

• Hạn ngạch phát thải khí nhà kính: Tổng số 511.473.846 hạn ngạch được phân bổ .

• Tín chỉ carbon: Từ các dự án giảm phát thải đã được thẩm định .

Đối tượng tham gia giai đoạn đầu: Hơn 100 cơ sở phát thải lớn trong các lĩnh vực nhiệt điện, sắt thép, xi măng .

Cơ chế bán hạn ngạch cho các dự án hydrogen xanh:

Theo Nghị định số 112/2026/NĐ-CP và Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, các dự án hydrogen xanh – được xác định là công nghệ mới, chi phí cao, chưa hoặc ít được triển khai tại Việt Nam – được hưởng ưu đãi đặc biệt :

• Mức chuyển giao tín chỉ carbon tối đa: 90% lượng tín chỉ tạo ra được phép chuyển giao lên sàn giao dịch hoặc xuất khẩu quốc tế .

• So sánh: Các hoạt động giảm phát thải phổ biến chỉ được chuyển giao tối đa 50% .

Tác động tài chính đối với dự án hydrogen xanh :

Với một dự án điện phân 100 MW (sản xuất ~9.000 tấn hydro/năm):

• Giảm phát thải: 81.000 – 90.000 tấn CO₂/năm

• Tín chỉ có thể bán: 72.900 – 81.000 tín chỉ/năm

• Doanh thu tiềm năng: 364.500 – 1.215.000 USD/năm (tùy giá 5-15 USD/tín chỉ)

Ý nghĩa chiến lược:
Cơ chế này biến mô hình kinh doanh hydrogen truyền thống từ "bán năng lượng" thành "năng lượng + carbon" – tạo ra dòng doanh thu bổ sung giúp cải thiện hiệu quả kinh tế, thu hút đầu tư quốc tế và rút ngắn thời gian hoàn vốn cho các dự án hydrogen xanh 

CÁC NỘI DUNG CHÍNH

1. Nền kinh tế hydrogen Việt Nam – Tầm nhìn tổng thể

• Hydrogen xanh là trụ cột chiến lược trong lộ trình chuyển dịch năng lượng, đặc biệt cho các ngành khó điện hóa như công nghiệp nặng và vận tải đường dài .

• Việt Nam có lợi thế nổi bật: nguồn năng lượng tái tạo dồi dào (điện gió ngoài khơi, điện mặt trời), vị trí địa lý gần các thị trường tiêu thụ lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc .

2. Bài học kinh nghiệm từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc

• Nhật Bản – "Canh bạc chủ quyền năng lượng"

  • Chiến lược hydrogen không chỉ là giảm phát thải mà là đòn bẩy chiến lược để giảm phụ thuộc năng lượng nhập khẩu (tự chủ chỉ 15,3%), đồng thời xây dựng ngành công nghiệp xuất khẩu công nghệ (tàu vận chuyển hydrogen, pin nhiên liệu, turbine) .

  • Mục tiêu dài hạn: 3 triệu tấn hydrogen vào 2030, 20 triệu tấn vào 2050 (bao gồm ammonia); cam kết hơn 15 nghìn tỷ yên cho toàn bộ chuỗi giá trị .

  • Ứng dụng nông nghiệp: Hydrogen và amoniac xanh đang được nghiên cứu thay thế phân bón hóa học, giảm phát thải trong sản xuất lương thực.

• Hàn Quốc – Xã hội hydrogen hóa từ chính sách đến thực tiễn

  • Ban hành Lộ trình Kinh tế Hydrogen từ 2019, triển khai đồng bộ hạ tầng và hỗ trợ tài chính quy mô lớn (năm 2025 đầu tư 721,8 tỷ won cho xe buýt và ô tô hydrogen) .

  • Mô hình đấu thầu phát điện hydrogen sạch đầu tiên trên thế giới (6.500 GWh, hợp đồng 15 năm) .

  • Tập đoàn Hyundai phát triển thương hiệu HTWO bao phủ toàn bộ chuỗi từ sản xuất đến ứng dụng .

  • Hợp tác với Việt Nam: Các doanh nghiệp Hàn Quốc (SK, EVEDI, KEPCO) đang tích cực thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng hydrogen tại Đồng bằng sông Cửu Long .

• Trung Quốc – Máy điện phân hydro thành mặt hàng xuất khẩu mới

  • Nhu cầu hydro xanh toàn cầu bùng nổ đã biến máy điện phân hydro của Trung Quốc thành một mặt hàng xuất khẩu trị giá hàng trăm triệu USD, với tốc độ tăng trưởng xuất khẩu tăng gấp đôi liên tiếp .

  • Doanh thu xuất khẩu máy điện phân của Peric Hydrogen tăng từ 70 triệu NDT (2021) lên gần 300 triệu NDT (2023) .

  • Bài học: Khi nền kinh tế hydrogen hình thành, các quốc gia có thể xuất khẩu không chỉ hydrogen mà còn cả công nghệ và thiết bị sản xuất.

3. Mô hình nền kinh tế hydrogen cho Việt Nam

Mô hình 1: Nền kinh tế hydrogen nông nghiệp (Thế mạnh vùng ĐBSCL)

Dựa trên tiềm năng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và định hướng Trung tâm liên kết sản xuất, chế biến nông sản :

• Sản xuất: Dùng điện mặt trời, điện gió từ các trang trại năng lượng tái tạo để điện phân nước, sản xuất hydrogen xanh và amoniac xanh ngay tại vùng nguyên liệu. Khai thác phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, trấu, phụ phẩm các cây ăn quả, phân chuồng để sản xuất hydrogen

• Lưu trữ & vận chuyển: Xây dựng cụm BESS và trạm nạp hydrogen phục vụ máy móc nông nghiệp và vận chuyển nông sản.

• Tiêu thụ nội địa:

  • Nhiên liệu sạch cho máy kéo, tàu cá, xe tải vận chuyển nông sản.

  • Thay thế phân bón hóa học bằng amoniac xanh, giảm phát thải trong canh tác.

  • Cung cấp năng lượng cho các nhà máy chế biến thực phẩm, sấy nông sản.

• Xuất khẩu: Xuất khẩu amoniac xanh và sản phẩm nông nghiệp xanh (đạt tiêu chuẩn carbon thấp) sang thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc – những nước có nhu cầu lớn về lương thực và năng lượng sạch.

Mô hình 2: Nền kinh tế hydrogen công nghiệp (Thế mạnh các KCN trọng điểm phía Nam)

Dựa trên nhu cầu năng lượng sạch của các KCN và tiềm năng xuất khẩu :

• Sản xuất: Xây dựng các trung tâm hydrogen xanh công suất lớn (100-500 MW) tại các tỉnh có tiềm năng gió, mặt trời (Bình Thuận, Ninh Thuận, Bà Rịa – Vũng Tàu). Hợp tác với các tập đoàn quốc tế để chuyển giao công nghệ điện phân tiên tiến .

• Lưu trữ & vận chuyển: Phát triển hệ thống đường ống dẫn hydrogen đến các KCN lân cận, kết hợp trạm nạp cho xe tải và xe buýt. Tận dụng cảng biển để xuất khẩu hydrogen lỏng/amoniac.

• Tiêu thụ nội địa:

  • Thay thế nhiên liệu hóa thạch trong các nhà máy lọc dầu, sản xuất thép, xi măng, phân bón .

  • Nguồn nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện chuyển đổi sang đốt hydrogen/amoniac .

  • Nhiên liệu sạch cho đội xe buýt, xe tải nội đô và giao thông đường thủy.

• Xuất khẩu công nghệ: Hướng tới xuất khẩu thiết bị điện phân, hệ thống lưu trữ, các giải pháp kỹ thuật cho thị trường ASEAN và các nước đang phát triển .

4. Giải pháp thực hiện và kiến nghị

• Xây dựng dự án mẫu trình diễn: Lập dự án trình diễn, xin chủ trương địa phương, trung ương và hợp tác với đối tác quốc tế thực hiện mô hình trình diễn nền kinh tế hydrogen nông nghiệp, nền kinh tế hydrogen công nghiệp tại Việt Nam.

• Hoàn thiện khung pháp lý: Xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế thí điểm DPPA kết hợp lưu trữ, giá điện hai thành phần để hỗ trợ sản xuất hydrogen .

• Hợp tác quốc tế: Tăng cường hợp tác công-tư (PPP) với các quốc gia đi trước, tận dụng các khoản tài trợ và chuyển giao công nghệ từ các đối tác như Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc .

• Phát triển nguồn nhân lực: Nâng cao chất lượng đào tạo kỹ sư hydrogen thông qua hợp tác với các trường đại học kinh tế và kỹ thuật, thu hút nhân tài từ các chương trình nghiên cứu quốc tế .

• Khơi thông dòng vốn: Xây dựng cơ chế tín dụng xanh, quỹ đầu tư mạo hiểm, huy động vốn từ các quỹ khí hậu toàn cầu và các nhà đầu tư tư nhân.

THÔNG TIN LIÊN HỆ
Mọi thông tin về tham dự, đồng tổ chức và đồng hành vui lòng liên hệ:

• Ban Thư ký CLB Hydrogen Việt Nam ASEAN (VAHC)

• Email: contact@vahc.com.vn

• Website: https://vahc.com.vn/