ĐỀ XUẤT Ý TƯỞNG DỰ ÁN NGHIÊN CỨU KHẢ THI (FS): METRO THUỶ SÀI GÒN KHÔNG PHÁT THẢI

Hệ thống phà điện và phà hydro cho Thành phố Hồ Chí Minh

(Project Concept Proposal)

Chuẩn bị bởi Pacific Group cho đối tác tại TP HCM
Ngày 15 tháng 3 năm 2026

 

 

1. Tầm nhìn và bối cảnh chiến lược

Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những siêu đô thị phát triển nhanh nhất Đông Nam Á và đang đối mặt với những thách thức ngày càng lớn liên quan đến ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Với hơn 1.000 km sông và kênh rạch, thành phố sở hữu một lợi thế đặc biệt để phát triển một hệ thống giao thông công cộng hiện đại trên đường thủy.

Dự án Saigon Zero-Emission Water Metro đề xuất phát triển một mạng lưới phà điện và phà chạy bằng hydro hoạt động trên sông Sài Gòn và các tuyến kênh chính, kết nối các quận trung tâm của thành phố với các trung tâm giao thông và khu vực phát triển kinh tế trong vùng.

Dự án tham khảo kinh nghiệm từ các hệ thống water metro và phà điện tiên tiến trên thế giới, trong đó có mô hình Kochi Water Metro tại Ấn Độ cùng với các hệ thống phà điện tại châu Âu và các quốc gia Bắc Âu.

Một cấu phần chiến lược quan trọng của dự án là hành lang giao thông đường thủy ưu tiên kết nối trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hướng tới xây dựng hệ thống water metro kết nối sân bay đầu tiên tại Đông Nam Á.

Sáng kiến này phù hợp với:

• Cam kết Net Zero 2050 của Việt Nam

• Chiến lược phát triển giao thông công cộng bền vững của TP.HCM

 

 

2. Hành lang chiến lược ưu tiên

Bến Bạch Đằng – Sân bay Quốc tế Long Thành

Tuyến quan trọng nhất trong giai đoạn đầu của Saigon Water Metro sẽ kết nối Bến Bạch Đằng (trung tâm TP.HCM) với Cảng hàng không quốc tế Long Thành thuộc tỉnh Đồng Nai.

Sân bay Long Thành nằm cách trung tâm thành phố khoảng 40 km về phía Đông và được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm hàng không quốc tế lớn nhất Việt Nam. Giai đoạn 1 dự kiến phục vụ khoảng 25 triệu hành khách mỗi năm khi đi vào vận hành.

Khái niệm tuyến Water Metro kết nối sân bay

Tuyến đường đề xuất:

Bến Bạch Đằng
→ Sông Sài Gòn
→ Sông Nhà Bè
→ Sông Đồng Nai
→ Bến trung chuyển SwanBay / Aqua City (Nhơn Trạch)
→ Trung tâm trung chuyển Long Thành Airport

Khoảng cách:

Khoảng 22 km đường thủy đến khu vực Nhơn Trạch.

Thời gian di chuyển dự kiến:

35 – 45 phút bằng phà cao tốc

Kết nối cuối tuyến:

Từ bến trung chuyển Nhơn Trạch đến sân bay bằng:

• xe buýt điện

• xe shuttle tự hành

• hoặc tuyến giao thông công cộng chuyên dụng.

Lợi thế chiến lược của tuyến

Tiếp cận sân bay nhanh chóng

Tránh ùn tắc trên các tuyến cao tốc

Kết nối trực tiếp trung tâm thành phố

Thúc đẩy phát triển du lịch và dịch vụ ven sông

Tạo hành lang giao thông thích ứng với biến đổi khí hậu

Các chuyên gia quy hoạch đô thị nhận định rằng việc kết nối giao thông đường thủy với sân bay có thể tạo động lực lớn cho du lịch, bất động sản và kinh tế khu vực.

3. Mạng lưới Saigon Water Metro

Hệ thống water metro được thiết kế hoạt động tương tự mạng lưới metro đô thị, nhưng sử dụng đường thủy làm hành lang giao thông chính.

Mạng lưới giai đoạn 1

Tuyến chính

Bến Bạch Đằng
→ Quận 4
→ Quận 7
→ Thành phố Thủ Đức

Hành lang kết nối sân bay

Bến Bạch Đằng
→ Nhà Bè
→ Nhơn Trạch
→ Sân bay Long Thành

Các tuyến kênh nội đô

Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè

Kênh Tàu Hủ – Bến Nghé

Hành lang mở rộng trong tương lai

Tuyến du lịch sinh thái Cần Giờ

Bình Thạnh – bán đảo Thanh Đa

Hành lang công nghiệp đường sông Bình Dương

4. Thiết kế đội tàu

Quy mô đội tàu giai đoạn đầu:

10 – 15 phà không phát thải

Sức chứa:

50 – 80 hành khách / tàu

Đặc điểm thiết kế

Thân tàu catamaran mớn nước thấp

Giảm sóng để phù hợp kênh rạch đô thị

Độ ồn dưới 55 dB

Thiết kế tiếp cận cho người khuyết tật

Hệ thống số hóa

Thông tin hành khách thời gian thực

Quản lý đội tàu bằng AI

Vé điện tử và tích hợp giao thông thông minh

5. Khái niệm công nghệ

Saigon Water Metro được triển khai theo lộ trình hai giai đoạn công nghệ.

Giai đoạn 1

Phà điện (Pin + năng lượng mặt trời)

Công nghệ:

Động cơ điện sử dụng pin lithium

Tấm pin mặt trời trên mái tàu

Trạm sạc điện tại bến

Ưu điểm

Chi phí đầu tư ban đầu thấp hơn

Công nghệ đã được chứng minh

Phù hợp cho các tuyến nội đô ngắn

Các loại phà điện tương tự hiện được sản xuất bởi Damen Shipyards Group và sử dụng tại nhiều thành phố châu Âu.

Giai đoạn 2

Phà điện sử dụng hydro

Công nghệ:

Pin nhiên liệu hydro

Hệ thống pin điện hybrid

Trạm nạp hydro xanh

Phân bổ năng lượng

70–80% pin nhiên liệu hydro

20–30% pin điện dự phòng

Lợi ích

Tầm hoạt động xa hơn

Nạp nhiên liệu nhanh

Tạo nền tảng cho hệ sinh thái hydro hàng hải

Công nghệ tàu hydro đang được phát triển bởi các công ty như Mitsui O.S.K. Lines và các nhà khai thác phà tại Bắc Âu.

6. Hạ tầng thông minh

Hệ thống water metro sẽ vận hành với hạ tầng số và hạ tầng năng lượng tích hợp.

Thành phần hạ tầng

Bến nổi mô-đun

Bến đỗ sử dụng năng lượng mặt trời

Trạm sạc điện nhanh

Trạm nạp hydro xanh

Hệ thống số

Ứng dụng vé điện tử

Phân tích dữ liệu hành khách

Quản lý đội tàu theo thời gian thực

7. Tác động môi trường và kinh tế

Lợi ích môi trường

Không phát thải CO₂ trực tiếp

Giảm khoảng 15.000 tấn CO₂ mỗi năm

Giảm tiếng ồn đô thị

Lợi ích giao thông

Giảm ùn tắc đường bộ

Tăng khả năng tiếp cận sân bay Long Thành

Lợi ích kinh tế

Tạo hơn 500 việc làm xanh

Thu hút trên 50 triệu USD đầu tư khí hậu

Thúc đẩy phát triển kinh tế và du lịch ven sông.

8. Đối tác công nghệ quốc tế (tiềm năng)

Dự án hướng tới hợp tác với các doanh nghiệp hàng đầu thế giới trong lĩnh vực công nghệ hàng hải xanh.

Hà Lan

Công nghệ phà điện

Ví dụ đối tác:

Damen Shipyards Group

Thế mạnh:

Đóng tàu điện

Hạ tầng hàng hải mô-đun

Thụy Điển

Phà điện hydrofoil hiệu suất cao

Ví dụ đối tác:

Candela Technology AB

Nhật Bản

Công nghệ tàu hydro

Ví dụ đối tác:

Mitsui O.S.K. Lines

Na Uy

Khai thác phà hydro

Ví dụ đối tác:

Norled

Ấn Độ

Kinh nghiệm vận hành water metro

Ví dụ đối tác:

Cochin Shipyard Limited

Đơn vị đóng tàu cho Kochi Water Metro.

9. Lộ trình triển khai

Giai đoạn 1 (0–12 tháng)

Nghiên cứu khả thi

Đánh giá tác động môi trường

Ký kết MoU với đối tác quốc tế

Giai đoạn 2 (12–24 tháng)

Vận hành thí điểm:

5 phà điện

Tuyến:

Bạch Đằng → Nhơn Trạch

Xây dựng:

4 bến nổi năng lượng mặt trời

Giai đoạn 3 (24–36 tháng)

Triển khai:

10–15 phà

Phát triển:

Hệ thống sản xuất và nạp hydro

Tích hợp với hệ thống giao thông sân bay Long Thành.

10. Ý nghĩa chiến lược

Saigon Water Metro sẽ giúp TP.HCM trở thành:

Tiên phong về giao thông đường thủy không phát thải tại Đông Nam Á

Trung tâm thử nghiệm công nghệ hydro trong vận tải hàng hải

Mô hình giao thông thích ứng biến đổi khí hậu cho các siêu đô thị ven sông.

Hành lang kết nối sân bay cũng có thể trở thành một trong những tuyến water metro kết nối sân bay đầu tiên trên thế giới.

11. Đơn vị khởi xướng dự án

Ông Lê Ngọc Ánh Minh
Chủ tịch Điều hành
Pacific Group
Email: tarominh@gmail.com

Ông Nguyễn Mạnh Hùng
Nguyên Tổng Giám đốc
Saigon Waterbus

PHỤ LỤC

1. Concept bản đồ tuyến Saigon Water Metro

Sơ đồ mô tả tuyến ưu tiên chiến lược:

Bạch Đằng Wharf → District 4 → District 7 → Nhà Bè → Nhơn Trạch Marina → Long Thành Airport Hub

Đặc điểm tuyến:

Chiều dài
≈ 35–40 km (đường thủy)

Thời gian di chuyển

• Ferry điện: 60–70 phút

• Ferry hydrogen tốc độ cao: 35–45 phút

Cấu trúc hệ thống:

2 loại tuyến

Urban Metro Line

Bạch Đằng
District 4
District 7
Thủ Đức

Airport Express Line

Bạch Đằng
Nhà Bè
Nhơn Trạch
Long Thành

Mô hình này tương tự Kochi Water Metro nhưng bổ sung tuyến airport express.

---

2. Concept tàu Hydrogen Ferry

(tuyến Bạch Đằng – Long Thành)

Thiết kế phù hợp tuyến dài và tốc độ cao.

Thông số đề xuất

Capacity
80–120 passengers

Speed
25–30 knots
(45–55 km/h)

Range
200 km

Hull type
Catamaran

Draft
< 1.5 m
(phù hợp sông Sài Gòn)

---

Hệ thống năng lượng

Solar Roof
→ cung cấp điện phụ trợ

Hydrogen Tank
→ chứa hydrogen nén

Fuel Cell
→ chuyển hydrogen thành điện

Battery Pack
→ ổn định tải

Electric Motor
→ propulsion

---

Công nghệ có thể hợp tác

Nhà đóng tàu

• Damen Shipyards Group

• Cochin Shipyard Limited

Công nghệ hydrogen

• Mitsui O.S.K. Lines

• Norled

Ferry hiệu suất cao

• Candela Technology AB

---

3. Mô hình tài chính PPP (để xin vốn ADB / JICA)

Tổng vốn đầu tư sơ bộ

Pilot Phase
≈ 50–70 triệu USD

Full System
≈ 150–200 triệu USD

Cấu trúc chi phí:

Hạng mục	Ước tính
10–15 ferries	40–60M
Floating terminals	20–30M
Hydrogen infrastructure	30–40M
Smart system	10–15M
Planning & construction	20–40M

---

4. Cấu trúc PPP đề xuất

Mô hình:

Public–Private Partnership (Build-Operate-Transfer)

Chính phủ

UBND TP.HCM

Vai trò:

• cấp phép

• phát triển bến

• tích hợp quy hoạch

---

Nhà đầu tư tư nhân

Pacific Group + đối tác quốc tế

Vai trò:

• đầu tư tàu

• vận hành hệ thống

• phát triển hydrogen infrastructure

---

Nguồn vốn quốc tế

Các tổ chức có thể tài trợ:

• Asian Development Bank

• Japan International Cooperation Agency

• Green Climate Fund

---

5. Carbon Credit (rất quan trọng để xin vốn)

Hệ thống zero-emission water metro có thể tạo carbon credits.

Giảm phát thải

Taxi + xe bus airport hiện tại

≈ 25–30 kg CO₂ / passenger trip

Water metro hydrogen

≈ 0 kg CO₂

Giảm phát thải ước tính

≈ 15,000–20,000 tCO₂ / năm

---

Giá trị carbon

Carbon price quốc tế:

≈ 30–50 USD / tCO₂

Giá trị tiềm năng:

≈ 450,000 – 1,000,000 USD / năm

---

Cơ chế có thể dùng

• Article 6 Paris Agreement

• voluntary carbon market

• JCM (Japan Joint Crediting Mechanism)

---

6. Điểm mạnh chiến lược của dự án

Saigon Water Metro có 3 điểm rất hấp dẫn với nhà đầu tư quốc tế:

1

Airport connection độc đáo

Downtown → Airport bằng ferry

rất hiếm trên thế giới.

---

2

Hydrogen mobility

phù hợp chiến lược năng lượng mới của Việt Nam.

---

3

Climate project

phù hợp quỹ:

ADB
JICA
GCF