Đề xuất sân bay vũ trụ tại Cà Mau: Từ kinh nghiệm Nhật Bản đến trung tâm tiêu thụ hydrogen xanh quy mô lớn

Ngày 5/4/2026

CLB Hydrogen Việt Nam ASEAN cùng các đối tác tư vấn phát triển dự án như Pacific Group, đối tác công nghệ sân bay vũ trụ Nhật Bản đang tìm kiếm đối tác Việt Nam sở hữu quỹ đất lớn tại khu vực Cà Mau, Kiên Giang, đối tác chính quyền địa phương và trung ương, đối tác quốc phòng để bắt tay nghiên cứu khả thi dự án sân bay vũ trụ không phát thải theo mô hình tinh gọn của Nhật Bản

Trong bối cảnh kinh tế không gian toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, Việt Nam bắt đầu xuất hiện những đề xuất chiến lược về phát triển sân bay vũ trụ (spaceport). Kế thừa kinh nghiệm từ Nhật Bản – quốc gia đang đẩy mạnh xây dựng hệ sinh thái spaceport thương mại – đề xuất phát triển sân bay vũ trụ tại Cà Mau đang mở ra một hướng đi mới, đặc biệt gắn với hydrogen xanh như một trụ cột năng lượng.

Bài học từ Nhật Bản: Spaceport là hệ sinh thái, không chỉ là bãi phóng

Các mô hình tại Nhật Bản cho thấy, spaceport không còn là hạ tầng đơn lẻ mà là tổ hợp kinh tế đa ngành:

• Tại Hokkaido, chính quyền địa phương đang xây dựng spaceport trở thành trung tâm không gian của Đông Á, thu hút cả doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia phóng vệ tinh
• Nhật Bản thúc đẩy mô hình tăng tần suất phóng thương mại, hướng tới hàng chục lần phóng mỗi năm để tạo hiệu quả kinh tế
• Các sáng kiến “Next Generation Spaceport” quy tụ nhiều doanh nghiệp và trường đại học, với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái tích hợp gồm năng lượng, logistics, thương mại và giải trí

Đặc biệt, Nhật Bản nhấn mạnh rằng:
Không có nhu cầu phóng ổn định thì spaceport không thể tồn tại bền vững

Điều này dẫn đến một chiến lược quan trọng: tạo “nguồn cầu neo” (anchor demand) thông qua việc kết hợp spaceport với các ngành năng lượng và công nghiệp liên quan.

Cà Mau – điều kiện lý tưởng để phát triển spaceport gắn với năng lượng

Áp dụng bài học từ Nhật Bản, khu vực Cà Mau – cực Nam Việt Nam nổi lên như một địa điểm chiến lược nhờ:

• Hướng phóng ra biển Đông, đảm bảo hành lang an toàn
• Không phận và mật độ giao thông thấp, tương tự mô hình Hokkaido
• Tiềm năng năng lượng tái tạo lớn (điện gió ngoài khơi, điện mặt trời)

Khác với các đề xuất chỉ tập trung vào hạ tầng hàng không – vũ trụ, mô hình tại Cà Mau được định hướng ngay từ đầu là:
Spaceport tích hợp năng lượng – hydrogen – công nghiệp

Hydrogen xanh – nền tảng vận hành và động lực thị trường

Một điểm then chốt trong đề xuất là sử dụng hydrogen xanh làm nhiên liệu chính cho:

• Tên lửa (liquid hydrogen)
• Spaceplane và vận tải không gian tái sử dụng
• Hệ sinh thái phụ trợ (thử nghiệm, logistics, điện dự phòng)

Theo xu hướng quốc tế, các spaceport thế hệ mới đang chuyển sang nhiên liệu sạch, trong đó hydrogen đóng vai trò trung tâm do:

• Không phát thải CO₂ tại điểm sử dụng
• Hiệu suất cao cho động cơ tên lửa

Tạo “anchor demand” cho hydrogen xanh tại Việt Nam

Điểm đột phá của dự án không nằm ở công nghệ phóng, mà ở quy mô tiêu thụ hydrogen.

Dựa trên kinh nghiệm Nhật Bản – nơi các spaceport được thiết kế để tăng tần suất phóng – nhu cầu hydrogen có thể đạt:

• Mức tiêu thụ lớn và ổn định theo chu kỳ phóng
• Tăng trưởng theo số lượng vệ tinh thương mại và chuyến bay

Điều này biến sân bay vũ trụ thành:
Trung tâm tiêu thụ hydrogen xanh quy mô lớn đầu tiên tại Việt Nam

Mô hình tích hợp: Năng lượng tái tạo – Hydrogen – Spaceport

Hydrogen phục vụ dự án có thể được sản xuất ngay tại khu vực Cà Mau thông qua:

• Điện gió ngoài khơi (khu vực Bạc Liêu – Cà Mau có tiềm năng hàng chục GW)
• Điện mặt trời ven biển
• Hoặc phát triển các dự án năng lượng tái tạo mới đi kèm điện phân

Từ đó hình thành chuỗi giá trị khép kín:

Năng lượng tái tạo → Hydrogen xanh → Spaceport → Nhu cầu phóng → Mở rộng sản xuất hydrogen

Mô hình này tương đồng với định hướng của Nhật Bản khi xây dựng spaceport như một nền tảng công nghiệp liên ngành, thay vì chỉ là hạ tầng kỹ thuật đơn lẻ

Cơ hội chiến lược cho Việt Nam

Nếu triển khai thành công, dự án tại Cà Mau có thể:

• Đưa Việt Nam tham gia chuỗi giá trị kinh tế không gian khu vực
• Tạo thị trường hydrogen nội địa quy mô lớn (giải quyết bài toán “không có đầu ra”)
• Thu hút đầu tư quốc tế vào năng lượng tái tạo và công nghiệp công nghệ cao

Quan trọng hơn, dự án này có thể định vị Việt Nam không chỉ là quốc gia sản xuất hydrogen, mà là:
quốc gia tiêu thụ và ứng dụng hydrogen trong ngành công nghiệp tiên tiến nhất – hàng không vũ trụ

Kết luận

Kinh nghiệm từ Nhật Bản cho thấy:

• Spaceport chỉ thành công khi gắn với hệ sinh thái kinh tế
• Nhu cầu thị trường (launch demand) là yếu tố quyết định

Trong bối cảnh đó, đề xuất sân bay vũ trụ tại Cà Mau nổi bật nhờ tích hợp:

• Vị trí địa lý thuận lợi
• Năng lượng tái tạo dồi dào
• Và đặc biệt là khả năng trở thành “anchor demand” cho hydrogen xanh

Đây có thể là bước đi chiến lược giúp Việt Nam đi tắt vào nền kinh tế không gian, đồng thời mở ra thị trường hydrogen quy mô lớn trong nước.

Liên hệ: Ban Thư ký VAHC. Email: contact@vahc.com.vn 

Buổi làm việc gần đây với Đồng sáng lập kiêm Tổng giám đốc Spaceport Japan, chia sẻ về cách phát triển sân bay vũ trụ Nhật Bản và hướng hợp tác với Việt Nam. Ảnh chụp ngày 24/3/2026 tại TP HCM