Chính thức vận hành Sàn giao dịch carbon trong nước – Bước ngoặt chiến lược cho thị trường carbon Việt Nam

Chính thức vận hành Sàn giao dịch carbon trong nước – Bước ngoặt chiến lược cho thị trường carbon Việt Nam

Annie Nguyễn | Ngày 29 tháng 6 năm 2026

HÀ NỘI – Sáng ngày 29 tháng 6 năm 2026, Sàn giao dịch carbon trong nước đã chính thức đi vào vận hành tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) với mã hạn ngạch VN2025, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.

Sự kiện này là kết quả của quá trình triển khai Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam theo Quyết định số 232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Hệ thống sẵn sàng cho giai đoạn thí điểm

Theo lộ trình hiện nay, hàng hóa giao dịch trên sàn gồm hai loại: Hạn ngạch phát thải khí nhà kính và Tín chỉ carbon. Thời hạn giao dịch được tính từ ngày 29/06/2026 đến ngày 24/12/2027, với tổng số 511.473.846 hạn ngạch được phân bổ và giá chào bán thấp nhất là 135.000 đồng.

Ngay trong buổi sáng đầu tiên vận hành, tổng giá trị giao dịch đã đạt hơn 100 triệu đồng.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch HNX, cho biết dưới sự chỉ đạo của VNX và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), HNX đã phối hợp chặt chẽ với Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) , Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) , Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cùng các đơn vị liên quan để xây dựng khung pháp lý và hệ thống vận hành thị trường.

Hệ thống thành viên ban đầu bao gồm 6 công ty chứng khoán đáp ứng điều kiện tham gia và hơn 100 cơ sở phát thải thuộc danh mục phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính.

Miễn phí tham gia để khuyến khích doanh nghiệp

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP quy định không thu phí đối với các doanh nghiệp tham gia Sàn giao dịch carbon trong nước.

Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, chia sẻ: "Chủ trương này thể hiện sự đồng hành của Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, góp phần giảm chi phí tham gia thị trường, khuyến khích doanh nghiệp tích cực thực hiện các giải pháp giảm phát thải, đổi mới công nghệ và phát triển bền vững".

Cơ hội cho doanh nghiệp và thị trường tài chính

Theo bà Phương, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đặt ra những thách thức lớn, việc hình thành Sàn giao dịch carbon không chỉ tạo lập cơ chế giao dịch công khai, minh bạch, công bằng mà còn là công cụ kinh tế giúp doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm phát thải.

Đối với thị trường tài chính, đây là cấu phần mới của hệ sinh thái tài chính xanh, mở ra kênh huy động và phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững, từng bước tiếp cận thông lệ quốc tế.

Ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, nhấn mạnh: "Việc vận hành an toàn, minh bạch, hiệu quả không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050".

Ý nghĩa chiến lược

Việc khai trương Sàn giao dịch carbon trong nước là dấu mốc quan trọng đối với sự phát triển của thị trường tài chính và thị trường carbon Việt Nam. Sự kiện này không chỉ là một bước đi kỹ thuật mà còn gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với lợi ích kinh tế của chính doanh nghiệp, đảm bảo sự phát triển bền vững của quốc gia.

Trong thời gian tới, các đơn vị vận hành cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp để phát triển thị trường carbon, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh và hiện thực hóa cam kết Net Zero 2050.

 Tác động chiến lược đến ngành hydrogen

Sự vận hành của Sàn giao dịch carbon trong nước không chỉ là cột mốc cho thị trường carbon mà còn mở ra cơ hội mang tính bước ngoặt đối với ngành hydrogen, đặc biệt là hydro xanh – được Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 đưa vào Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.

Nguồn doanh thu bổ sung từ tín chỉ carbon

Theo Nghị định 112 của Chính phủ, các dự án hydrogen xanh – một trong những công nghệ mới, chi phí cao, chưa hoặc ít được triển khai tại Việt Nam – được phép chuyển giao tới 90% tín chỉ carbon tạo ra. Cơ chế này nhằm tạo sức hút với các nhà đầu tư quốc tế, tăng khả năng thu hồi vốn và khuyến khích triển khai các dự án giảm phát thải quy mô lớn. Trong khi đó, các hoạt động giảm phát thải đã phổ biến chỉ được chuyển giao tối đa 50%. Điều này thể hiện sự ưu đãi đặc biệt của Chính phủ dành cho hydro xanh – tạo ra một dòng doanh thu mới từ tín chỉ carbon cho các nhà đầu tư và nhà phát triển dự án.

Giảm chi phí sản xuất và tăng sức cạnh tranh

Thông qua hoạt động mua bán hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon, thị trường carbon giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí tuân thủ, khuyến khích đầu tư vào công nghệ sạch và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Đối với ngành hydrogen, điều này có nghĩa:

• Chi phí sản xuất hydro xanh được bù đắp một phần từ doanh thu bán tín chỉ carbon, giúp hydro xanh tiến gần hơn đến mức giá cạnh tranh với hydro từ nhiên liệu hóa thạch.

• Các nhà máy sản xuất hydro xanh có thể sử dụng tín chỉ carbon như một công cụ tài chính để cải thiện hiệu quả kinh tế của dự án, thúc đẩy quy mô sản xuất.

Thu hút đầu tư quốc tế và chuyển giao công nghệ

Quy mô thị trường tín chỉ carbon toàn cầu được dự báo đạt 24 tỷ USD vào năm 2030. Với cơ chế ưu đãi tín chỉ carbon và hành lang pháp lý rõ ràng từ Nghị định 29/2026/NĐ-CP, Việt Nam đang sẵn sàng chiếm lĩnh một phần đáng kể thị trường này. Sự kết hợp giữa thị trường carbon và chiến lược hydro quốc gia tạo ra sức hút mạnh mẽ đối với các nhà đầu tư Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu – những đối tác đang tìm kiếm nguồn cung hydro xanh và tín chỉ carbon chất lượng cao.

Vai trò kết nối của VAHC

Việc Câu lạc bộ Hydro Việt Nam ASEAN (VAHC) đồng tổ chức Hội thảo Quốc tế "Giải pháp công nghệ H₂ trong lộ trình phát triển bền vững lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và thị trường carbon của Việt Nam" vào ngày 31/7/2026 cho thấy sự gắn kết chặt chẽ giữa ngành hydrogen và thị trường carbon. Đây là nền tảng để kết nối các doanh nghiệp, nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách trong việc tận dụng cơ hội từ thị trường carbon để thúc đẩy phát triển hydro xanh.

Lộ trình phát triển đồng bộ

Thị trường carbon Việt Nam sẽ vận hành thử nghiệm đến năm 2028 trước khi vận hành chính thức từ năm 2029. Song song với đó, hydro xanh được xác định là sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia. Sự đồng bộ về lộ trình giữa hai lĩnh vực sẽ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng:

• Giai đoạn 2026-2028: Các dự án hydro thí điểm được hưởng ưu đãi 90% tín chỉ carbon, tạo động lực đầu tư ban đầu.

• Giai đoạn 2029 trở đi: Thị trường carbon vận hành chính thức, kết nối với thị trường quốc tế, mở rộng quy mô cho ngành hydro.

Tóm lại: Sàn giao dịch carbon trong nước không chỉ là một cấu phần của thị trường tài chính xanh mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp ngành hydrogen Việt Nam vượt qua rào cản chi phí ban đầu, thu hút đầu tư và tiến tới thương mại hóa quy mô lớn – đóng góp trực tiếp vào mục tiêu Net Zero 2050.

Thông tin bổ sung / Additional Information