An toàn Hydrogen: Từ xác minh thực tế đến hài hòa tiêu chuẩn toàn cầu – Bài học từ Hàn Quốc và đề xuất hợp tác cho Việt Nam

BÀI THUYẾT TRÌNH CỦA TS. HEE JUNG KIM (UNIHYS) TẠI HỘI THẢO HYDROGEN VIỆT NAM - HOA KỲ 2026

Thời gian: 10 tháng 4 năm 2026
Địa điểm: Khách sạn Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh
Sự kiện: Vietnam-America Hydrogen Workshop 2026 – "Advanced Hydrogen Technologies and the Semiconductor Supply Chain – Vietnam & ASEAN"

Mở đầu: Đặt vấn đề an toàn vào trung tâm chuỗi cung ứng

Ngay sau phần trình bày của ông Gary Siah (Solberg Manufacturing) về giải pháp lọc khí cho pin nhiên liệu, Tiến sĩ Hee Jung Kim – đại diện của UNIHYS (Viện Công nghệ Hydrogen thống nhất, Hàn Quốc) – bước lên diễn đàn với một thông điệp mạnh mẽ:

"Trong khi chúng ta đang nói về công nghệ sản xuất, đầu tư tài chính và phát triển thị trường, có một câu hỏi nền tảng mà ít ai nhắc tới: Liệu cơ sở hạ tầng hydrogen của chúng ta có thực sự an toàn để vận hành ở quy mô công nghiệp?"

Bà khẳng định rằng an toàn không phải là rào cản cho sự phát triển, mà chính là nền tảng để hydrogen thực sự trở thành trụ cột của năng lượng sạch, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như sản xuất bán dẫn – nơi mà một vụ nổ hay rò rỉ có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phần 1: Những tai nạn thực tế – "Điểm mù" đến từ chi tiết nhỏ

Bà Kim mở đầu phần nội dung chính bằng cách chiếu lên màn hình một loạt các vụ tai nạn hydrogen thực tế tại Hàn Quốc từ năm 2020 đến 2025. Theo báo cáo của Tập đoàn An toàn Khí Hàn Quốc (KGS) , các sự cố không xảy ra từ những bộ phận lớn như bình chứa hay máy nén, mà từ những chi tiết nhỏ không ngờ tới:

• 2020 – Trạm tiếp nhiên liệu hydrogen 70MPa (Chungbuk): Cháy nổ do biến dạng vòng đệm (back-up ring), mòn ren (thread wear) và siết không đúng lực.

• 2021 – Nhà máy sản xuất (Jeonnam): Rò rỉ và cháy do biến dạng van một chiều (check-valve deformation).

• 2022 – Cơ sở lưu trữ/trung chuyển: Cháy do lão hóa ống dẫn và xuống cấp linh kiện.

• 2024 – Nhà máy (Gyeongbuk): Nổ do hydrogen tồn dư bên trong đường ống trong quá trình bảo trì.

• 2025 – Xe buýt hydrogen (Chungbuk): Cháy và nổ phía sau xe do rò rỉ sau khi tiếp nhiên liệu.

• 2025 – Trạm tiếp nhiên liệu (Busan): Cháy nổ dữ dội do rò rỉ van/ống áp suất cao.

Bà Kim nhấn mạnh: "Những tai nạn này không phải do thiết kế hệ thống sai. Chúng xảy ra vì chúng ta không xác minh đủ kỹ vòng đời của từng chi tiết nhỏ – từ vòng đệm, ren, van một chiều cho đến quy trình xả khí tồn dư trước bảo trì."

Phần 2: Mô hình 5 năm – Từ phát triển đến quy định bắt buộc

Sau khi phân tích nguyên nhân gốc rễ, bà Kim giới thiệu lộ trình thực thi quốc gia mà Hàn Quốc đã áp dụng thành công. Đó là một chu trình kéo dài 5 năm, bắt buộc đối với mọi công nghệ hydrogen mới:

Phát triển → Thử nghiệm → Dự án thí điểm → Giám sát thực địa → Khảo sát → Chứng nhận hiệu suất → Quy định bắt buộc

Bà dẫn chứng cụ thể bằng dự án phát triển cụm ống hydrogen 500 bar (sau đó được điều chỉnh xuống 450 bar trong chuỗi giá trị thực tế). Dự án này do UNIHYS phối hợp với Ủy ban Công nghệ Hydrogen Hàn Quốc thực hiện, với sự tài trợ từ chương trình R&D quốc gia.

"Không có đường tắt. Một công nghệ mới muốn đi vào quy định bắt buộc phải trải qua ít nhất 5 năm thử nghiệm, giám sát và chứng nhận. Điều đó có thể làm chậm tốc độ triển khai, nhưng nó cứu sống chúng ta khỏi những thảm họa về sau."

Phần 3: Tiêu chuẩn toàn cầu – ISO/TC 197 và bộ mã KGS của Hàn Quốc

Bà Kim chuyển sang chủ đề tiêu chuẩn hóa, khẳng định rằng ISO/TC 197 (Ủy ban kỹ thuật quốc tế về hệ thống hydrogen) chính là nền tảng chung mà các quốc gia, bao gồm Việt Nam, nên dựa vào.

Bà trình bày sơ đồ tổ chức của ISO/TC 197 với hàng chục nhóm làm việc (Working Groups), trong đó nổi bật:

• WG 19-23: Đầu phân phối, van, máy nén, ống mềm, phụ kiện cho trạm tiếp nhiên liệu.

• WG 31: Vòng đệm O-ring – thứ tưởng nhỏ nhưng là nguyên nhân chính gây rò rỉ.

• WG 36, 38: Kết nối tiếp nhiên liệu cho xe hydrogen áp suất cao và cryo.

• WG 15: Bình chứa tĩnh cho hydrogen dạng khí.

Điểm quan trọng mà bà Kim muốn nhấn mạnh: Hàn Quốc đã chuyển đổi các tiêu chuẩn ISO này thành bộ quy tắc an toàn quốc gia (KGS Code) , với ba lớp nội dung: Đặc tả kỹ thuật (Technical Specification) , Phương pháp thử nghiệm (Test Method) , và Chu kỳ thay thế (Replacement Cycle) .

Bà giới thiệu một số mã KGS tiêu biểu:

• KGS AC417 (2025): Chế tạo bình composite cho xe hydrogen.

• KGS FP217 (2025): Tiếp nhiên liệu bằng hydrogen dạng khí nén.

• KGS FU617 (2024): Sử dụng khí hydrogen.

*"Việt Nam không cần bắt đầu từ con số 0. Hãy dựa vào ISO/TC 197, học từ cách Hàn Quốc nội địa hóa tiêu chuẩn, và điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện khí hậu, hạ tầng và năng lực vận hành tại địa phương."*

Phần 4: Hài hòa cho Việt Nam – Dự án ODA và K-SafeGuide

Đây là phần được mong chờ nhất trong bài thuyết trình, khi bà Kim công bố một sáng kiến hợp tác cụ thể giữa UNIHYS và Việt Nam thông qua chương trình Hợp tác Phát triển Chính thức (ODA) .

Mục tiêu của dự án, theo lời bà, không phải là xuất khẩu nguyên bản tiêu chuẩn Hàn Quốc, mà là đồng xây dựng một hệ sinh thái an toàn phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

Kết quả dự kiến của dự án là một tài liệu hướng dẫn có tên tạm gọi là K-SafeGuide (Korea – Vietnam Safety Guide), bao gồm:

1. Dự đoán rủi ro tiềm ẩn dựa trên dữ liệu tai nạn thực tế của Hàn Quốc, kết hợp với khảo sát điều kiện vận hành tại các trạm hydrogen Việt Nam.

2. Quy trình kiểm tra định kỳ cho từng bộ phận – không dựa trên ước tính lý thuyết, mà dựa trên chu kỳ thay thế thực tế đã được xác minh.

3. Giao thức xử lý sự cố khi phát hiện hydrogen tồn dư trong đường ống trước khi bảo trì – nguyên nhân chính gây ra vụ nổ năm 2024 tại Gyeongbuk.

4. Hệ thống chứng nhận hiệu suất cho các bộ phận áp suất cao (van, ống mềm, phụ kiện) trước khi đưa vào vận hành.

"Chúng tôi không mang đến một bộ quy tắc đóng cứng. Chúng tôi mang đến một phương pháp luận – cách xác minh, cách thử nghiệm, cách đào tạo. Và chúng tôi muốn làm điều đó cùng với các kỹ sư, nhà vận hành và cơ quan quản lý của Việt Nam."

Kết luận và lời kêu gọi hành động

Bà Kim kết thúc bài thuyết trình bằng ba đề xuất cụ thể dành cho các bên liên quan tại Việt Nam và ASEAN:

1. Tham gia chủ động vào ISO/TC 197 – không chỉ với tư cách quan sát viên, mà với tư cách thành viên đóng góp, đặc biệt ở các nhóm làm việc về van, ống mềm và phụ kiện.

2. Áp dụng phương pháp xác minh dựa trên tai nạn thực tế thay vì chỉ dựa vào mô phỏng lý thuyết. "Hãy học từ những vụ nổ nhỏ để tránh vụ nổ lớn."

3. Cho phép triển khai dự án thí điểm K-SafeGuide tại một hoặc hai trạm hydrogen ở TP. Hồ Chí Minh hoặc các khu vực có năng lượng tái tạo cao.

Bà nhấn mạnh lại thông điệp xuyên suốt:

"Hài hòa không có nghĩa là sao chép. Hài hòa là thích ứng thông minh. Và xác minh không có nghĩa là kiểm tra một lần. Xác minh là một vòng đời liên tục. Hãy cùng nhau xây dựng một tương lai hydrogen không chỉ xanh, mà còn thực sự an toàn."

Kết thúc bài trình bày, bà Kim dành một phút cảm ơn Ban Tổ chức và kết thúc bằng tiếng Việt: "Xin cảm ơn!" – nhận được tràng pháo tay dài từ gần 100 đại biểu tham dự.

Phần hỏi đáp nhanh (ghi nhận)

Ngay sau bài thuyết trình, một số câu hỏi từ đại biểu Việt Nam tập trung vào:

• Chi phí triển khai K-SafeGuide so với xây dựng tiêu chuẩn mới từ đầu.

• Khả năng đào tạo nhân lực vận hành và kiểm định tại chỗ.

• Lộ trình cập nhật khi ISO/TC 197 có phiên bản mới.

Bà Kim trả lời ngắn gọn: UNIHYS sẽ cử chuyên gia sang Việt Nam trong quý 3/2026 để tổ chức khóa đào tạo đầu tiên cho đối tác VAHC và các doanh nghiệp quan tâm, đồng thời cam kết cập nhật K-SafeGuide 6 tháng một lần theo sự thay đổi của tiêu chuẩn quốc tế.

Ghi chép: Ban Thư ký VAHC
Nguồn: File thuyết trình của TS. Hee Jung Kim (UNIHYS) và chương trình VAHC ngày 10/4/2026